Yıllık izin hakkı ne zaman doğar?

İş Kanunu md. 53'e göre işçi, aynı işverene bağlı olarak deneme süresi dahil en az 1 yıl çalıştıktan sonra yıllık ücretli izin hakkı kazanır. İlk yıl dolduğunda 14 gün izin hakkı doğar.

Önemli: İlk yılın dolması beklenir, çalışma süresince orantılı izin hakkı yoktur (TİS veya iş sözleşmesinde aksi belirtilmedikçe).

Yıllık izin süresine dahil edilmeyen günler

Aşağıdaki günler yıllık izin süresinden sayılmaz (md. 56):

  • Ulusal bayram ve genel tatil günleri
  • Hafta tatili (Pazar) günleri
  • İzin süresinde kullanılan hastalık raporu günleri
  • Yol izni (izne gidiş-dönüş en çok 4 gün)

Hesaplama örneği

Senaryo: 14 takvim günü yıllık izin alan çalışan

14 gün içinde 2 Pazar + 1 resmi tatil (19 Mayıs) = 3 gün düşülür

Toplam izin kullanımı: 14 − 3 = 11 iş günü sayılır, kalan izin: 14 − 11 = 3 gün

İzin bölünmesi kuralları

Tarafların anlaşmasıyla yıllık izin en fazla 3 bölüme ayrılabilir (md. 56). Bölünme halinde bir bölümün en az 10 gün kesintisiz olması zorunludur.

Dikkat: İşveren, işçinin talebi olmaksızın izni 3'ten fazla bölüme ayıramaz. Uygulamada tek tek gün kullandıran işveren, denetim veya davada izin kullandırmamış sayılabilir.

Kullanılmayan izin ücreti hesaplama

İş sözleşmesi herhangi bir nedenle sona erdiğinde, kullanılmayan yıllık izin günleri ücrete çevrilir (md. 59). Bu ücret son brüt ücret üzerinden hesaplanır.

FORMÜL
İzin Ücreti = Kalan İzin Günü × (Son Brüt Ücret ÷ 30)
  • Gelir vergisi kesilir (kümülatif matrah üzerinden)
  • SGK primi kesilir (%14 işçi + %20,5 işveren)
  • Damga vergisi kesilir (%0,759)
  • İstifa dahil her fesih türünde ödenir

Hesaplama örneği

Senaryo: Son brüt ücreti 35.000 ₺, kullanılmayan izni 18 gün olan çalışan

Günlük brüt ücret: 35.000 ÷ 30 = 1.166,67 ₺

Brüt izin ücreti: 18 × 1.166,67 = 21.000 ₺

Bu tutar üzerinden gelir vergisi + SGK primi + damga vergisi kesilir → net ödeme hesaplanır.

İzin ücreti zamanaşımı

Kullanılmayan yıllık izin ücreti alacağının zamanaşımı süresi 5 yıldır. Bu süre iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren başlar. 5 yılı geçen izin alacakları talep edilemez.

İşverenin yükümlülükleri

  • İzin defteri tutma
    İşveren, çalışanların izin haklarını, kullandıkları izin tarihlerini ve kalan izinlerini gösteren izin defteri tutmak zorundadır.
  • İzin kullandırma yükümlülüğü
    İşveren, hak edilen izni ilgili izin yılı içinde kullandırmalıdır. İzin biriktirilmesi hukuken sakıncalıdır.
  • İzin ücretini peşin ödeme
    İzne çıkmadan önce izin dönemine ait ücretin peşin olarak ödenmesi zorunludur (md. 57).
  • İzinde çalıştırma yasağı
    İşçi yıllık izin süresinde başka bir işte ücretli çalışamaz. İşveren bunu tespit ederse izin ücretini geri isteyebilir (md. 58).

Sık sorulan sorular

Part-time çalışan yıllık izin alabilir mi?

Evet. Kısmi süreli çalışanlar da 1 yılı doldurduktan sonra yıllık izne hak kazanır. İzin süresi tam süreli çalışanlarla aynıdır (md. 53).

Yıllık izin paraya çevrilebilir mi?

Çalışma devam ederken yıllık izin paraya çevrilemez. İzin mutlaka kullandırılmalıdır. Ancak iş sözleşmesi sona erdiğinde kullanılmayan izinler ücrete çevrilir.

Mazeret izni yıllık izinden düşülür mü?

Hayır. Evlilik (3 gün), doğum (5 gün erkek), ölüm (3 gün) gibi mazeret izinleri yıllık izinden bağımsızdır ve düşülemez.

Ücretsiz izin yıllık izin hesabında sayılır mı?

Hayır. Ücretsiz izin süreleri yıllık izin hak ediş süresine dahil edilmez. Çalışanın kıdemini dondurur.